Dankbaarheid en positieve affirmaties… ze kunnen soms wat zweverig of onrealistisch klinken, zeker wanneer het leven even niet meewerkt. Toch laten steeds meer wetenschappelijke onderzoeken zien dat deze ogenschijnlijk kleine oefeningen een groot effect kunnen hebben op je mentale én fysieke gezondheid. In deze blog neem ik je mee in hoe dat werkt, en hoe jij dit op een haalbare en niet-zweverige manier in je dagelijks leven kunt brengen.
Waarom dankbaarheid meer is dan “denken aan iets leuks”
Dankbaarheid is eigenlijk een oefening in aandacht. Je traint je brein om, tussen alles wat zwaar of complex is, óók ruimte te zien voor wat goed gaat, hoe klein ook. Uit onderzoek blijkt dat mensen die regelmatig dankbaarheid beoefenen:
- minder stress ervaren
- beter slapen
- meer veerkracht tonen
- vaker positieve emoties voelen, zelfs op moeilijke dagen
Dat komt doordat dankbaarheid bepaalde hersengebieden activeert die te maken hebben met rust, verbondenheid en welzijn. Het brein krijgt als het ware een signaal: “Hier is iets veilig, hier is iets goed.” En dat werkt door in je hormoonhuishouding en je zenuwstelsel.
Belangrijk om te benoemen: dankbaarheid betekent niet dat je jouw struggles negeert of doet alsof alles fantastisch is. Je kunt verdriet, frustratie of vermoeidheid ervaren, en tegelijkertijd heel voorzichtig oefenen met het zien van één klein lichtpuntje. Dankbaarheid is geen pleister, het is een geleidelijke spier die sterker wordt door herhaling.
De kracht van positieve affirmaties
Positieve affirmaties zijn korte, krachtige zinnen die je helpen anders naar jezelf of je situatie te kijken. Niet in de zin van jezelf voor de gek houden, maar meer in het creëren van een gedachte die jouw brein een nieuwe richting op stuurt.
En je raadt het al, ook hier is onderzoek naar gedaan. Wanneer je regelmatig affirmaties herhaalt, worden in de hersenen gebieden geactiveerd die te maken hebben met zelfwaardering en leren. Het helpt om beperkende overtuigingen (zoals “ik kan dit toch niet” of “ik ben niet goed genoeg”) te verzachten en ruimte te maken voor nieuwe, ondersteunendere gedachten.
Affirmaties zijn het meest effectief wanneer ze:
- geloofwaardig zijn
- concreet genoeg voelen
- passen bij wat je op dit moment nodig hebt
Voor iemand die zich op dit moment uitgeput voelt, is “Ik voel mij elke dag geweldig!” misschien te groot en voelt het ongeloofwaardig. Maar: “Ik doe mijn best, ook op moeilijke dagen.” of “Ik ben bezig met herstellen, stap voor stap.” is wél haalbaar en werkt kalmerend op lichaam en geest.
Hoe dankbaarheid en affirmaties je gezondheidbeïnvloeden
Er gebeurt meer in je lichaam dan je misschien denkt:
1. Stresshormonen dalen: Door stil te staan bij dankbaarheid of positieve gedachten, verlaag je de activiteit van het stresssysteem. Minder cortisol betekent een rustiger lichaam en minder fysieke spanningsklachten.
2. Je hartslag en ademhaling worden rustiger: Onderzoek laat zien dat dankbaarheid het parasympatische zenuwstelsel activeert, het deel dat zorgt voor herstel en rust.
3. Je brein wordt flexibeler: Door herhaaldelijk affirmaties te gebruiken, vorm je letterlijk nieuwe verbindingen in het brein. Deze helpen je om anders te reageren op uitdagingen of negatieve gedachten.
4. Je slaap verbetert: Dankbaarheid schrijft als het ware de dag af. Het geeft het brein een signaal dat er ook positieve elementen waren, wat helpt om de mind te kalmeren voordat je gaat slapen.
Maar… wat als je nu even niets kunt bedenken?
Misschien ben jij in een periode waarin de dagen zwaar zijn en dankbaarheid voelt als een last. Daarom is het belangrijk dat je jezelf toestaat klein te beginnen. Dankbaarheid hoeft geen grootse inzichten te zijn, het mag simpel, alledaags en soms zelfs bijna banaal.
Dankbaarheid kan zijn:
- een warme douche
- iemand die naar je glimlachte
- dat je iets hebt gedaan terwijl je geen energie had
- een huisdier dat even naast je kwam zitten
- dat je vandaag weer begonnen bent
- de lucht in je longen
- het huis boven je hoofd.
En soms kun je ook oefenen met dankbaarheid zonder iets te voelen. Je schrijft iets op, en dat is genoeg. De emotie mag later komen, of niet. De oefening zelf is het werk dat telt.
Mini Challenge: start en eindig je dag met iets kleins
Laten we dankbaarheid oefenen met een mini challenge: start en eindig je dag met een moment van dankbaarheid en een korte affirmatie.
Stap 1 – Ochtend: krachtig beginnen. Sta even stil. Voel hoe je erbij zit. En kies dan:
Eén dankbaar moment. Bijvoorbeeld:“Ik ben dankbaar dat ik een nieuwe dag mag beginnen.” of “Ik ben dankbaar voor het licht dat door mijn raam komt.”
Eén affirmatie. Bijvoorbeeld: “Vandaag doe ik wat ik kan, en dat is genoeg.” of “Ik mag het rustig aan doen.”
Stap 2 – Avond: zacht afsluiten. Sluit je dag af door terug te kijken, hoe klein ook.
Eén dankbaar moment. Bijvoorbeeld: “Ik ben dankbaar dat ik mijn best heb gedaan.” of “Ik ben dankbaar voor één fijn moment dat ik vandaag had.”
Eén affirmatie. Bijvoorbeeld: “Ik laat los wat ik niet kon doen.” of “Ik ben trots dat ik deze dag heb doorstaan.”
Je kan affirmaties hardop zeggen, in je hoofd herhalen of zelf opschrijven in een notitieboekje. Maar voel geen druk. Je bepaalt zelf hoe je dankbaarheid en affirmaties wil toepassen.
Wees mild voor jezelf
Dankbaarheid en affirmaties zijn geen snelle oplossingen. Ze zijn kleine signalen die je stuurt naar je brein, keer op keer, totdat ze langzaam onderdeel worden van hoe je denkt en voelt. Of je nu in een rustige of moeilijke fase zit, jij bepaalt het tempo. Zelfs de kleinste oefening is waardevol.
Gun jezelf deze zachte vorm van selfcare. Je hoeft het niet perfect te doen, alleen maar te proberen. Jij bent het waard om met vriendelijkheid naar jezelf te kijken. Je bent al aan het groeien, simpelweg door dit te lezen.